1629, het beleg van ’s Hertogenbosch
Vught en 1629
Op 14 september 1629 was Vught even het centrum van het land, toen de Staten-Generaal nagenoeg volledig aanwezig was om op kasteel Maurick de overgave van ’s-Hertogenbosch mee te beleven. Stadhouder Frederik Hendrik ontving op die dag op zijn hoofdkwartier de gouverneur van de stad (Van Grobbendonck), de bisschop van Den Bosch (Ophovius), de abt van Berne (Moors) en het Bossche stadsbestuur om de capitulatieverdragen te ondertekenen.
Met de interactieve kaart is het mogelijk om verschillende historische kaarten van het Beleg van ‘s-Hertogenbosch in detail te bekijken.
Door kaartlagen op transparant te zetten kan als het ware door de kaart heen gekeken worden naar de onderliggende kaartlaag. Zo kun je de huidige kaarten vergelijken met die van vroeger.
De linie van Frederik Hendrik
Lange tijd slaagden belegeraars er niet in om ’s-Hertogenbosch te veroveren. Dat kwam doordat de Bosschenaren bij de komst van vijandelijke troepen de omgeving van de stad onder water zetten, zodat kanonnen niet dicht genoeg bij de stad konden komen. Zo moesten Maarten van Rossum (1543) en prins Maurits (1591, 1601 en 1603) onverrichterzake vertrekken bij de ‘Moerasdraak’. Die naam kreeg de stad vanwege zijn onneembaar geachte positie.
Daar kwam in 1629 een eind aan, toen Frederik Hendrik er in slaagde zijn kanonnen toch dicht bij de stad te krijgen. Met steun van duizenden boeren uit Holland liet hij in 3 maanden tijd een dubbele linie aanleggen om de hele stad, takte de rivieren zo af, dat het water niet langer in het onder water gezette gebied terecht kwam en pompte het gebied tussen de linie en de stad leeg. Zo kon ’s-Hertogenbosch worden veroverd.
De Linie van Frederik Hendrik liep voor een deel over Vughts grondgebied. Vanaf Sint-Michielsgestel liep de Linie ten zuiden van het centrum van Vught tot aan de Jagersweg, om dan om te buigen naar het Villapark, de Vughtse Hei en de Gement tot aan Deuteren. In de Gement bevond zich een deel van de Linie dat door ingenieurs van Frederik Hendrik dwars door het moeras was aangelegd: de Hollandse Dijk. Het Vughtse centrum zelf was de belangrijkste legerplaats van de Staatse troepen met kasteel Maurick als hoofdkwartier van de prins.
Overblijfselen van de Linie en de legerplaats zijn in Vught nog aanwezig. Kasteel Maurick staat er nog steeds. Ook de Lambertustoren en -kerk hebben het beleg in 1629 meegemaakt. De toren werd gebruikt als uitkijkpost.
1629 – 2029
In 2029 zal het vierhonderd jaar geleden zijn dat ’s-Hertogenbosch werd belegerd en ingenomen. Al geruime tijd worden plannen voorbereid om dan stil te staan bij dit historische feit. Al vroeg nam ‘De Groene Vesting’ het initiatief om meer aandacht te genereren voor de Linie, het beleg en de gevolgen daarvan. In Vught nam Stichting Erfgoed Vught in overleg met het gemeentebestuur het initiatief tot de ‘Werkgroep 1629’. Behalve Erfgoed Vught en de gemeente bestaat de werkgroep uit vertegenwoordigers van het Vughts Museum, de Stichting Fort Isabellakazerne en Kasteel Maurick. De werkgroep wil in de aanloop naar 2029 in Vught brede belangstelling voor het beleg uit 1629 wekken en het programma rond 1629-2029 coördineren. Zo is In 2023 en 2024 is op Kasteel Maurick een wetenschappelijk symposium gehouden “Op weg naar 2029”. In oktober 2023 is er een groots archeologisch onderzoek geweest in de nabijheid van de locatie van de Hollandse Dijk waaraan met veel enthousiasme door ca. 200 amateurs – van jong tot oud – uit Vught en omgeving werd deelgenomen. In februari 2024 werd met ca. 30 ervaren speurders met metaaldetectors gezocht naar de belegeringswerken wederom in de Gement.
Werkgroep 1629
Deze werkgroep werkt over de grenzen van Stichting Erfgoed Vught heen. Van de werkgroep maken n.l. deel uit:
- Stichting Erfgoed Vught
- Gemeente Vught
- Het Vughts Museum
- de Stichting Fort Isabellakazerne
- Kasteel Maurick (incidenteel)