Op zoek naar de restanten van de linie van 1629
Zaterdag 22 februari 2025 hebben zo’n 30 amateurarcheologen uit Vught en de wijde omgeving in de Gement gezocht naar mogelijke overblijfselen van de binnenste linie die Frederik Hendrik daar in 1629 heeft aangelegd. Een deel van die dubbele linie liep door de Gement naar Deuteren. Ook deze keer zijn er meer dan 350 ‘vondsten’ gedaan. Deze worden nu door een professioneel archeologisch instituut (BAAC) onderzocht om de aard en de oorsprong ervan te kunnen vaststellen. Ongetwijfeld over enige tijd weer te zien in het Vughts Museum.
Dit keer was er geen brede publieksdeelname, maar werden de metaaldetectoren bediend door amateurarcheologen van Heemkundekringen uit de hele regio. De stichting Erfgoed Vught heeft samen met BAAC en Erfgoed Brabant op verzoek van de gemeente Vught dit onderzoek uitgevoerd. Aanleiding was dat de locatie waar het onderzoek is uitgevoerd een nieuwe bestemming krijgt: volkstuinen. Dit als vervanging van de, vanwege grondvervuiling afgekeurde, naastgelegen volkstuinen in de Gement. En weer is een stukje van de rijke oorlogsgeschiedenis van Vught beter in kaart gebracht. Een sterk staaltje van samenwerking tussen vrijwilligers en professionals en van de gemeente en Vughtse erfgoedinstellingen!
Eerder, in oktober 2023, is er onderzoek gedaan naar de buitenste linie. In dat weekend namen er ruim 200 mensen, waarvan de helft kinderen, deel aan dat onderzoek. Met grondradar, metaaldetectoren en grondboren is de ondergrond systematisch in kaart gebracht. Er werden toen meer dan 300 ‘vondsten’ gedaan: musketkogels, kanonskogels, gespen van uniformen en meer. Met graafwerk (sleuven) kon de precieze locatie van een deel van de buitenste linie toen worden bepaald.
In het voorjaar van 1629 verzamelde het leger van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden onder leiding van stadhouder Frederik Hendrik zich rond ’s-Hertogenbosch voor een gewaagde onderneming: de belegering van de stad, die toen onder Spaans gezag stond. ‘s-Hertogenbosch, een formidabele vesting, strategisch gelegen in een landschap van drassige broekgronden, werd na meerdere vergeefse belegeringen als onneembaar beschouwd. Frederik Hendrik wist hier echter met een meesterlijke belegeringstechniek verandering in te brengen: een waterstaatkundig project. Door het water uit de Dommel en de Aa om ’s-Hertogenbosch heen te leiden, kon hij het moeras om die stad droogleggen. Rondom de stad werd een gordel van wallen en versterkingen aangelegd, waarmee de stad volledig werd afgesloten. Tegenwoordig noemen we die versterkingen de Linie van Frederik Hendrik. Pogingen tot ontzet mislukten en op 14 september 1629, nadat de troepen van Frederik Hendrik een bres in de stadsmuur hadden geslagen, gaf de stad zich over. De inname van ‘s-Hertogenbosch markeerde een keerpunt in de strijd van de Verenigde Nederlanden tegen het Spaanse gezag.
De sporen van deze historische belegering zijn nog altijd te vinden in het landschap rond de stad. Sommige zijn nog zichtbaar, maar veel restanten liggen verborgen in de bodem. De gemeente Vught en Stichting Erfgoed Vught zetten zich in voor het behoud en onderzoek van dit bijzondere erfgoed, zodat het verhaal van deze ingrijpende periode verteld en beleefbaar gemaakt kan worden.
